محمد جواد جزینی

مجموعه داستان « دود مقدس » نوشته شيوا مقانلو روز دوشنبه چهارم تيرماه در يک صد و نودمين نشست هفته کانون ادبيات ايران با حضور نويسنده اثر و منتقدان حسن اصغري و جواد جزيني نقد و بررسي شد.
در ابتداي اين نشست شيوا مقانلو يکي از داستان هاي مجموعه اش ـ يک دوستي سه نفره ـ را خواند و سپس حسن اصغري در متني که نوشته بود داستان شب شيطان را نقد کرد. اصغري در نقد خود عنوان کرد:
لحن راوي ساده است و داستانهاي اين مجموعه عمدتاً حرف بزرگي ندارند و ما نيز دنبال حرفهاي بزرگ نيستيم اين داستانها گوشه اي از زنذگي جوانان امروز را روايت مي کند...

سپس حسن اصغري در متني که نوشته بود داستان شب شيطان را نقد کرد. اصغري در نقد خود عنوان کرد:
لحن راوي ساده است و داستانهاي اين مجموعه عمدتاً حرف بزرگي ندارند و ما نيز دنبال حرفهاي بزرگ نيستيم اين داستانها گوشه اي از زنذگي جوانان امروز را روايت مي کند.
در ابتداي اين نشست شيوا مقانلو يکي از داستان هاي مجموعه اش ـ يک دوستي سه نفره ـ را خواند و سپس حسن اصغري در متني که نوشته بود داستان شب شيطان را نقد کرد.
اصغري در نقد خود عنوان کرد: لحن راوي ساده است و داستانهاي اين مجموعه عمدتاً حرف بزرگي ندارند و ما نيز دنبال حرفهاي بزرگ نيستيم اين داستانها گوشه اي از زنذگي جوانان امروز را روايت مي کند.
اين منتقد درباره داستان شب شيطان افزود : آنچه باعث علاقه من به اين داستان شد انديشه ژرف آن بود. فضا سازي داستان نمادين است. شب نماد تاريکي و شر است و باران نماد اندوه و اشک و غم است. اين داستان تقابل دو عرصه خير و شر است.
وي گفت : زنان اين ميدان آکنده از تاريکي و آلوده گناه هستند. زندگي شيطان با زن دراسطوره کهن ما به وقوع پيوسته است اما اينجا نقش ها دگرگون شده است. شيطان نقش فريب دهنده را ندارد و خود فريب مي خورد. ساختار اين داستان به قصه هاي کهن و عرفاني ما شباهت دارد و شيوه روايت نقال گونه است اما نوع گفتار روزگارما را منعکس مي کند.
اصغري گفت : به يک نکته ديگر هم بايد اشاره کنم و آن آغاز بندي توضيحي داستان است. راوي همه چيز را با بيان داناي مطلق شرج مي دهد و باعث مي شود خواننده مجال انديشه نيابد و اين به خواننده امکان دخالت در روايت و خلق تخيل را نمي دهد.
در ادامه اين نشست، جواد جزيني در نقد مجموعه داستان دود مقدس با اشاره به تقابل اسطوره ها و نشانه شناسي و دغدغه هاي فرمي نويسنده گفت : نقش و کارکرد زبان در اين اثر نسبت به کتاب هاي گذشته نويسنده منطقي و پحته تر شده و نثر و زبان در خدمت داستان پردازي قرار گرفته است.
جزيني گفت: اين مجموعه داستان از چند جهت متفاوت است يکي اينکه بر خلاف بسياري از مجموعه داستان ها که نام يکي از داستان ها نام و عنوان مجموعه مي شود دود مقدس نام هيچ داستاني نيست و تنها با توجه به متن و محتواي داستان ها مي توان از دود مقدس به ارزش هاي مقدس خانوادگي که از بين مي رود تعبير کرد.

وي افزود: محوريت داستان هاي اين مجموعه مساله زنان است. بر خلاف بسياري از داستانهايي که زنان درباره زنان مي نويسند و مردان دشمنان تاريخي زنان هستند دراين داستان ها، هم مرد به زن ظلم مي کند و هم زن به زن ظلم مي کند. زن هايي که در اين داستانها مي بينيم آمالشان تصاحب مردان است و رقيبانشان زنان اند. همه خيانت کارند اما درديالوگها به دوستي ها و علاقه ها اشاره مي شود و راوي با آرامش خيانت را روايت مي کند. زن ها از زنجي که در اين دوران مي برند راضي اند و احساس بدي ندارند و پارادوکس دوستي هاي پر خيانت در اين مجموعه ديده مي شود.
درادامه محمد را گودرزي درباره مجموعه دود مقدس گفت : نگرش زنانه بر کل داستان حاکم است. چون داستان ها در پي دادن حکم کلي نيستند و نمي خواهند گزاره سياسي، فلسفي بيان کنند بلکه مي خواهند حالتهاي روحي و جسمي راوي و حساسيت هاي او را نشان دهند. اغلب داستان ها بيان زندگي تجربي زن در جامعه اي مرد سالار است. زني که مي خواهد زنانه ببيند و زنانه زندگي کند.

شيوا مقانلو نويسنده مجموعه داستان دود مقدس فوق ليسانس سينما دارد. او به جز اين کتاب چندين مجموعه داستان ترجمه کرده که مي توان به زن تسخير شده، زندگي شهري نوشته هايي از دونالد بارتلمي اشاره کرد. همچنين او مجموعه داستان کتاب هول را در سال 83  منتشر کرد.